Với tư cách là một Nữ Tử Bác Ái, truyền giáo, đặc biệt là truyền giáo Ad Gentes (đến với muôn dân), luôn là ưu tiên hàng đầu trong sứ mạng của chúng tôi. Vì thế, khi được Bề trên sai đến Ghana, một quốc gia vùng Tây Phi, tôi lên đường với lòng nhiệt huyết, nhưng cũng không thiếu sự hồi hộp và hiếu kỳ.
Trong trí tưởng tượng của mình, tôi hình dung những người dân châu Phi da đen nghèo khổ, đói khát, lấm lem, thiếu thốn đủ mọi thứ đang cần tôi đến phục vụ và giúp đỡ. Tôi nghĩ mình sẽ là người trao ban, người mang đến cho họ những điều họ đang cần.
Thế nhưng, khi đến nơi, tôi đi từ ngạc nhiên này đến ngạc nhiên khác. Người dân ở đây thân thiện, hiền lành, sống rất chậm. Họ không biết thế nào là vội vã và cũng không có ý niệm về khổ, họ rất vui vẻ, hạnh phúc…
Điều làm tôi ấn tượng nhất là đời sống đức tin của họ. Mỗi Thánh lễ Chúa nhật có thể kéo dài từ ba đến sáu tiếng đồng hồ, nhưng họ vẫn tham dự hết sức tích cực. Họ múa hát, cầu nguyện và dâng cho Chúa bất cứ thứ gì họ có: mớ rau, con gà, nải chuối, cái ghế, cây lau nhà… Tất cả đều được trao dâng cách đơn sơ và chân thành, khiến tôi hết sức cảm động.
Trong cuộc sống thường ngày, tôi cũng học được nơi họ sự hiền lành, kiên nhẫn và tinh thần tương trợ. Ở chợ, nếu một người bán hàng có quá nhiều khách, làm không kịp, người bán bên cạnh sẽ sẵn lòng phụ giúp, dù họ cùng bán một mặt hàng. Giữa cuộc sống còn nhiều khó khăn, họ vẫn biết giúp đỡ nhau thay vì chỉ nghĩ đến lợi ích riêng.
Tuy nhiên, hội nhập vào một nền văn hóa khác không phải lúc nào cũng dễ dàng. Tiếng Anh với giọng địa phương rất khó nghe, nhịp sống và cách làm việc khác biệt khiến tôi không ít lần bỡ ngỡ. Có những lúc tôi thấy mình thật khờ khạo, cái gì cũng lạ lẫm, cũng phải học lại từ đầu. Tôi từng nghĩ mình có thể đóng góp nhiều điều, nhưng rồi nhận ra trước hết mình cần học cách quan sát, lắng nghe và kiên nhẫn. Sáu tháng đầu tiên, tôi hầu như chỉ âm thầm quan sát và học hỏi.
Dần dần, tôi hiểu rằng không thể lấy thói quen và cách suy nghĩ của mình làm thước đo để đánh giá người khác. Điều khác biệt không nhất thiết là điều sai trái. Muốn phục vụ người khác, trước tiên tôi phải học cách tôn trọng họ, hiểu hoàn cảnh của họ và tìm ra cách đồng hành phù hợp.
Công việc tại trung tâm bảo vệ, chăm sóc những người dễ bị tổn thương và phòng chống buôn người của Tổng Giáo phận Kumasi giúp tôi tiếp xúc gần hơn với những phận đời nghèo khó, đặc biệt là các em gái đường phố. Nhiều em từ miền Bắc Ghana đến Kumasi kiếm sống bằng việc khuân vác hàng hóa ở chợ. Các em đội trên đầu chiếc thau nhôm để vận chuyển hàng, rồi dùng chính chiếc thau ấy làm chỗ ngồi nghỉ, thậm chí ngửa thau nằm vào đó để ngủ. Ban đêm, có khi khoảng hai mươi em phải nằm san sát nhau trong một căn phòng trọ để tiết kiệm tiền.
Nhìn những hoàn cảnh ấy, tôi thực sự khâm phục sức chịu đựng và nghị lực của các em. Công việc của chúng tôi là đến gặp gỡ, giới thiệu trung tâm, giúp các em tìm lại cơ hội học tập, học nghề và xây dựng một tương lai tốt đẹp hơn. Nhưng càng tiếp xúc, tôi càng nhận ra rằng phục vụ người nghèo không chỉ là trao cho họ một sự trợ giúp, mà còn là nhìn thấy phẩm giá, nghị lực và những khả năng tốt đẹp nơi họ.
Sau hai năm, tôi nhận ra mình đã thay đổi nhiều hơn mình tưởng. Tôi đến với suy nghĩ mình sẽ trao ban, sẽ giáo hóa, nhưng cuối cùng lại trở thành người lãnh nhận và được giáo hóa. Những người tôi nghĩ mình sẽ giúp đỡ lại dạy tôi nhiều bài học về đức tin, sự đơn sơ, lòng kiên nhẫn và niềm vui giữa khó khăn. Tôi đến để loan báo Tin Mừng, nhưng chính cuộc sống của họ đã trở thành một lời loan báo sống động cho tôi.
Tôi hiểu rằng truyền giáo không phải là hành trình của một người biết tất cả đến để dạy dỗ người khác. Đó là hành trình của những người cùng bước đi, cùng gặp gỡ và cùng khám phá sự hiện diện của Thiên Chúa. Người truyền giáo không chỉ đem Chúa đến cho người khác, nhưng còn phải có một trái tim đủ khiêm tốn để nhận ra Chúa đang hiện diện và hoạt động nơi những người mình gặp gỡ.
Các bạn trẻ thân mến! Có thể không phải ai cũng được sai đến một đất nước xa xôi, nhưng mỗi người đều có thể trở thành nhà truyền giáo ngay trong gia đình, trường học, giáo xứ và môi trường sống của mình. Đôi khi, truyền giáo bắt đầu từ việc bước ra khỏi sự ích kỷ, dành thời gian lắng nghe một người đang cô đơn, đến gần một người bị bỏ quên hay can đảm sống những giá trị Tin Mừng giữa một môi trường chưa đón nhận chúng.
Đừng nghĩ rằng mình phải thật giỏi, thật hoàn hảo hay có thật nhiều khả năng mới có thể lên đường. Điều Chúa cần trước hết là một trái tim sẵn sàng yêu thương và một đôi chân dám bước đi. Khi mở lòng đón nhận những khác biệt, chúng ta không chỉ đem đến cho người khác một điều gì đó, mà còn cho phép chính mình được biến đổi.
Tôi đã đến Ghana với ngọn lửa nhiệt thành muốn trao ban Tin Mừng, nhưng chính những con người nơi đây đã giúp ngọn lửa ấy cháy sâu hơn trong lòng tôi. Và tôi xác tín rằng: truyền giáo không chỉ là đi đến một nơi xa để nói về Chúa, nhưng là để tình yêu của Chúa biến đổi chính mình, rồi qua cuộc sống của mình, giúp người khác nhận ra Ngài.
Sr. Têrêxa Hiến, NTBA
